Ράστερ
και CMYK.
Η offset τυπώνει μελάνι ή τίποτα. Δεν υπάρχει ανοιχτό ή σκούρο μελάνι, ούτε γκρι. Οι τόνοι δημιουργούνται με ράστερ (halftone): κουκκίδες που μεγαλώνουν στις σκούρες περιοχές και μικραίνουν στις ανοιχτές. Τα τέσσερα μελάνια CMYK τυπώνονται το καθένα σε διαφορετική γωνία και αναμειγνύονται οπτικά σε απόσταση ανάγνωσης.
Τόνος = μέγεθος κουκκίδας
Μια περιοχή 10 % έχει κουκκίδες που καλύπτουν το 10 % της επιφάνειας, μια περιοχή 90 % το 90 %. Το μελάνι είναι πάντα το ίδιο. Σε απόσταση ανάγνωσης το μάτι δεν διακρίνει τις κουκκίδες και βλέπει ενιαίο τόνο. Με μεγεθυντικό φακό (λινόμετρο) οι κουκκίδες επανεμφανίζονται.
Από 10 % έως 90 %: ίδιο μελάνι, μεγαλύτερη κουκκίδα.
Τα βασικά μεγέθη
Ποσοστό τόνου
Το ποσοστό της επιφάνειας που καλύπτει το μελάνι. Το 100 % είναι συμπαγές (solid), το 0 % λευκό χαρτί.
Πυκνότητα ράστερ
Πόσες σειρές κουκκίδων ανά ίντσα. Στο επιχρισμένο χαρτί συνήθως 150 – 175 lpi, στο μη επιχρισμένο 133 – 150 lpi, γιατί η κουκκίδα απλώνει περισσότερο.
Γωνία ράστερ
Κάθε μελάνι τυπώνεται σε δική του γωνία, ώστε οι κουκκίδες να μην πέφτουν η μία πάνω στην άλλη.
Στοχαστικό ράστερ
Πολύ μικρές κουκκίδες ίδιου μεγέθους σε τυχαίες θέσεις. Χωρίς ροζέτα και moiré, με περισσότερη λεπτομέρεια. Απαιτεί σταθερή διαδικασία.
Τέσσερα μελάνια, τέσσερις γωνίες
Στο συμβατικό ράστερ (AM) κάθε μελάνι τυπώνεται σε δική του γωνία — κυανό, ματζέντα και μαύρο απέχουν 30° μεταξύ τους και το κίτρινο 15° από τα γειτονικά: τυπικά κυανό 15°, ματζέντα 75°, μαύρο 45° και κίτρινο 0°, που ως το πιο ανοιχτό ενοχλεί λιγότερο. Έτσι οι κουκκίδες σχηματίζουν τη χαρακτηριστική ροζέτα αντί να συγκρούονται. Όταν οι γωνίες δεν τηρούνται, ή όταν σαρώνεται τυπωμένο υλικό, εμφανίζεται moiré: ένα κυματιστό μοτίβο που δεν υπάρχει στο αρχείο.
Οι τυπικές γωνίες των τεσσάρων μελανιών.
Dot gain: η κουκκίδα απλώνει
Στο χαρτί η κουκκίδα τυπώνεται πάντα λίγο μεγαλύτερη από ό,τι στην πλάκα, γιατί το μελάνι απλώνει και απορροφάται. Αυτό είναι το dot gain (κατά ISO 12647-2, tone value increase). Στο 50 % του αρχείου η τυπωμένη κουκκίδα είναι περίπου 65 % σε επιχρισμένο χαρτί και περισσότερο σε μη επιχρισμένο. Δεν είναι ελάττωμα, είναι φυσική ιδιότητα της διαδικασίας, και αντισταθμίζεται στην προεκτύπωση με τα προφίλ και τις καμπύλες κάθε χαρτιού, ώστε το αποτέλεσμα να αντιστοιχεί στο δοκίμιο.
Τι σημαίνει για τη μακέτα σας
Το κείμενο σε καθαρό μαύρο. Μικρά γράμματα από τέσσερα μελάνια ή από ποσοστά μαύρου αποτελούνται από κουκκίδες και δείχνουν θολά. Μαύρο 100 % K.
Τα πολύ ανοιχτά και τα πολύ σκούρα ποσοστά έχουν όρια. Κάτω από 3 – 5 % η κουκκίδα μπορεί να μην κρατήσει στην πλάκα, πάνω από 95 % κλείνει σε συμπαγές.
Οι διαβαθμίσεις χρειάζονται εύρος. Ένα ντεγκραντέ από 10 % σε 20 % σε μεγάλη επιφάνεια θα δείξει «σκαλοπάτια». Δώστε του μεγαλύτερη διαφορά τόνου ή μικρότερο μήκος.
Τα σκούρα φόντα κερδίζουν από σύνθετο μαύρο. Μαύρο με προσθήκη άλλων χρωμάτων δίνει βαθύτερο αποτέλεσμα από το σκέτο K. Τα ποσοστά εξαρτώνται από το χαρτί. Ρωτήστε μας πριν στείλετε.
Τα κρίσιμα χρώματα θέλουν δοκίμιο. Η οθόνη δείχνει RGB, το χαρτί CMYK. Δείτε CMYK ή Pantone και ηλεκτρονικό δοκίμιο και contract proof.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το moiré;
Ένα κυματιστό ή καρό μοτίβο που εμφανίζεται όταν δύο ράστερ συμπίπτουν σε λάθος γωνία, π.χ. όταν σαρώνεται ένα ήδη τυπωμένο έντυπο και ξανατυπώνεται. Λύση: πρωτότυπες εικόνες, όχι σαρώσεις από έντυπα.
Γιατί το γκρι κείμενο δεν είναι καθαρό;
Επειδή το γκρι δεν είναι μελάνι: είναι μαύρες κουκκίδες με λευκά κενά. Σε μικρά γράμματα οι κουκκίδες γίνονται ορατές στις άκρες. Για καθαρό κείμενο χρησιμοποιήστε μαύρο 100 % ή μεγαλύτερο μέγεθος.
Ποια είναι η διαφορά lpi, dpi και ppi;
Τα ppi είναι η ανάλυση μιας ψηφιακής εικόνας (pixels ανά ίντσα), τα dpi η ανάλυση μιας συσκευής εξόδου (κουκκίδες ανά ίντσα), τα lpi η πυκνότητα του ράστερ (σειρές κουκκίδων ανά ίντσα). Κανόνας: η εικόνα να έχει ανάλυση περίπου διπλάσια από τα lpi, δηλαδή 300 ppi για ράστερ 150 lpi.
Στείλτε μας τις προδιαγραφές της εργασίας σας.
Διαστάσεις, ποσότητα, υλικό και αριθμός χρωμάτων. Απαντούμε με τεχνική πρόταση και κοστολόγηση.